Դիտի՛ր տեսանյութը և պատասխանի՛ր հարցերին։

Ահա տեսանյութի հղումը՝ https://www.youtube.com/watch?v=iKCvhQ48fBg

– Բարև, պարոն Կոմիտաս։
– Բարև, Լիդիա ջան։

– Ինչու եք զբաղվել ժողովրդական երգերով։
– Նրանք շատ գեղեցիկ են ու հարուստ պատմություններով։ Ուզեցի, որ մարդիկ դրանք չմոռանան։

– Ինչպե՞ս էին ստեղծվում ձեր մեղեդիները։
– Սովորաբար լսում էի գյուղերի երգերը, այնուհետ փոխանցում թղթի վրա՝ այնպես, որ բոլորի համար հասկանալի լինի։

– Ի՞նչ խորհուրդ կտաք այն երեխաներին, ովքեր սիրում են երաժշտություն։
– Ուշադիր լսեք և փորձեք ինքներդ էլ ստեղծել, սիրեք այն, ինչ անում եք, և վայելեք երաժշտությունը։

– Շնորհակալ եմ, պարոն Կոմիտաս։
– Ուրախ եմ, Լիդիա ջան,

–

Մ․ Սիմոնյանի ընթերցարանից կարդա՛ Ռաբիդրանաթ Թագորի <Կուզեի լինել> ստեղծագործությունը և կատարի՛ր առաջադրանքները։

Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է մանրավաճառը. «Ասե~ղ ու թե~լ, քորո~ց, մատանի~, սիրուն օղե~ր»,- կանչում է նա: Եվ ստիպված չէ բնավ շտապելու, ստիպված չէ անպատճառ այս կամ այն փողոցում լինելու, ստիպված չէ այսինչ տեղը գնալու և մանավանդ այսինչ ժամին անպայման տուն վերադառնալու:

Կուզեի ես էլ մանրավաճառ լինել, թափառել ամբողջ օրը ճամփաների վրա ու կանչել. «Ասե~ղ ու թե~լ, քորո~ց, մատանի~, սիրուն օղե~ր»:

Երբ իրիկունները վերադառնում եմ դպրոցից, միշտ հանդիպում եմ պարտիզպանին, որ իր ցանկապատի ետևում հող է մշակում: Բահը ձեռքին` անում է այն, ինչ որ սիրտն ուզում է` փոշոտում է հագուստները: Եվ ոչ մեկից նկատողություն չի ստանում, երբ արևի տակ վառվում է կամ թրջվում է անձրևից:

Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, մշակել իմ պարտեզը, և ոչ մեկը իմ փորելը չարգելեր:

Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին, իմ բաց պատուհանից տեսնում եմ հաճախ մեր փողոցի պահապանին, որն իջնում և բարձրանում է հաստ փայտը ձեռքին:

Փողոցը մութն է ու լռիկ. և հեռվում` ցցի վրա տնկած լապտերը կարծես մի հրեշ լինի` մեկ հատիկ կարմիր աչքով:

Իսկ պահապանի ձեռքին երերում է լապտերը, որը քարշ է տալիս իր երկար ստվերի հետ ու բնավ անկողին չի մտնում:

Կուզեի ես էլ պահապան լինել, ամբողջ գիշերը քայլել փողոցներով և լապտերովս ստվերները փախցնել:

Առաջադրանքներ

1. Լրացրե՛ք տրված մտքերը։

Ուզում եմ մանրավաճառ լինել, քանի որ նրանց մոտ լինում են յուրահատուկ հնություններ։

Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, որ գեղեցիկ ծաղիկներ խնամեի ու մշակեի։

Կուզեի ես էլ պահապան լինել, որպեսզի (Ես չէի ուզենա լինել պահապան)

2․ «Կուզեի լինել» ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարը (հեղինակի  ասելիքը) հետևյալն է,` որ բոլոր մասնագիտությունները յուրովի գեղԵցիկ են ու տարբերվող։

«Կուզեի լինել» ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարի հետ (համաձայն եմ, համաձայն չեմ), որովհետև կարծում եմ, որ հաճելի չէ թափառել փողոցներում։ ՀԵրբեմն ես էլ եմ մտածում, որ կուզեի լինել մանրավաճառ․ նա ազատ է, քայլում է փողոցներով և ոչ մի տեղ չի շտապում։ Կուզեի լինել պարտիզպան, որ մշակեի իմ պարտեզը և աճեցնեի ծաղիկներ ու ծառեր։ Իսկ ամենից շատ կուզեի լինել պահապան, որ գիշերները քայլեի փողոցներով, լապտերովս լուսավորեի մթությունը և մարդկանց անվտանգ պահեի։

Յուրաքանչյուր գործ հետաքրքիր է, բայց ամենակարևորը՝ ազատ լինել և անել այն, ինչ սիրտդ է ուզում։ամաձայն եմ, որ հաճելի է խնամել պարտեզը։

3. Շարադրի՛ր մտքերդ <Կուզեի լինել․․․> վերնագրի շուրջ

Շատերը ունեն երազանքներ, թե ինչ են ուզում դառնալ։ Ոմանք ուզում են մանրավաճառ լինել, ուրիշները՝ պարտիզպան կամ պահապան։ Իսկ ես չգիտեմ, թե ինչ կուզեի լինել։ Երևի ժամանակի ընթացքում կիմանամ, թե որն է ինձ ավելի մոտ։ Կարևորը, որ ես էլ գտնեմ իմ սիրած գործը։

Ժուան Քաբրալը մի բարձրահասակ մեքսիկացի էր, որ աշխատում էր հորեղբորս այգում, որթատունկերը էտելու ժամանակ: Նա մի աղքատ մարդ էր, որի ամբողջ ունեցվածքը իր կին Կոնսուելյան էր՝ Պաբլո և Պանչո որդիների հետ միասին, երեք դստրիկները, իր կաղ զարմիկ Ֆեդերիկոն՝ չորս շների ու մի կատվի ուղեկցությամբ, կիթառը, հին կոտորակի հրացանը և արդեն վաղուց պառաված ձին, որ քաշում էր դատարկ ամանեղենի շրըխկ-թըրխկոցով լիքը ծածկած սայլը:

Այդ առավոտ ես ու հորեղբայրս հանդարտ զրուցում էինք ագարակի բակում, երբ ճանապարհի ծայրին երևաց սայլը, և Ժուանը իր ամբողջ թափառական խմբի հետ միասին ուղղվեց մեր կողմը:

— Սա ի՞նչ է,- զարմացավ հորեղբայրս:

— Մեքսիկացիներ են,- ասացի:

— Ի՞նչ գիտես,- նորից զարմացավ հորեղբայրս:

— Շներին նայիր,- բացատրեցի ես: — Մեքսիկացիները պարզ ու ազնվասիրտ ժողովուրդ են: Ամենաաղքատ մեքսիկացին էլ շների մի ամբողջ ոհմակ է պահում: Նրանք հնդկացիների և ուրիշ ազնվազարմ ցեղերի խառնուրդ են:

— Ի՞նչ են ուզում,- ասածիցս անհանգստացավ հորեղբայրս:

— Աշխատանք,- ասացի ես,- դա դեմ է նրանց ազնվազարմ բնությանը, բայց կյանքն ստիպում է, որ աշխատեն:

Ինչպես երևում է, հորեղբորս բոլորովին չհուզեց իմ ճառը:

— Որթատունկերս ես ինքս եմ էտելու,- հայտարարեց նա:

— Նրանց ի՞նչ,- ասացի ես,- կշրջվեն ու կգնան մի ուրիշ ագարակ:

Բեռնասայլակը դանդաղ ագարակի բակը մտավ, և Ժուան Քաբրալը բարձրահասակ մեքսիկացու իր ողջ վերհությամբ ողջունեց մեզ՝ «Բուենոս դիաս, ամիգոս»: Հետո կոտրտված անգլերենով տեղեկացավ.

— Այստեղ աշխատանք կճարվի՞ մի ուժեղ մեքսիկացու համար:

— Այսինքն ո՞ւմ համար,- հարցրեց հորեղբայրս ինձ:

— Ինձ համար,- ասաց մեքսիկացին,- Ժուան Քաբրալի:

— Ժուան Քաբրալ,- կրկնեց հորեղբայրս,- չէ, աշխատանք չկա:

— Ինչքանո՞վ,- Ժուանն անտեսեց հորեղբորս պատասխանը:

— Ի՞նչ է ասում,- հորեղբայրս չհասկացավ մեքսիկացու ասածը ու, սարսափելի շփոթված, մի ծխախոտ վառեց:

— Նա ուզում է իմանալ, թե որքա՞ն ես վճարելու,- թարգմանեցի ես:

— Վճարելու մասին ո՞վ բան ասաց: Ես աշխատող չեմ վարձում:

— Հետո ի՞նչ,- ասացի ես,- նա համենայն դեպս ուզում է իմանալ: Նա հրաշալի գիտի, որ դու աշխատող չես վարձում:

Հորեղբայրս շվարեց:

— Երեսուն սենթ,- կասծածելով ասաց նա: — Ես ճապոնացիներին ժամը երեսուն սենթ եմ վճարում: Ուրիշ ագարակատերեր քսան կամ քսանհինգ են տալիս:

— Ժամը երեսուն սենթ,- ասացի մեքսիկացուն:

— Չէ,- ասաց Ժուանը,- բավական չէ: Իմ տանը լիքը սոված բերան կա էս ձմեռ:

— Ի՞նչ,- անհանգստացավ հորեղբայրս: Նա անընդհատ նեղվում էր ու Ժուանի ասածներից ոչինչ չէր հասկանում, այնպես որ՝ ես ստիպված էի թարգմանել մեքսիկացու ամեն խոսքը:

— Ասում է՝ երեսուն սենթը բավական չէ: Նա դրանով իր տան բոլոր սովածներին այս ձմեռ չի կերակրի:

— Ովքե՞ր են այդ սովածները:

— Կարծում եմ այս ամբողջ թափառախումբն էլ սոված է,- ասացի ես:

Հորեղբայրս շրջվեց սայլի կողմը:

— Որտե՞ղ են սրանք ապրում,- հետաքրքրվեց նա:

— Չգիտեմ: Մի տեղ գնում են էլի:

Ժուան Քաբրալը կանգնած էր մեր արևոտ բակում, արձանի նման անշարժ ու լուռ: Նրա շներից մեկը ձանձրանալով մոտեցավ հորեղբորս ու ձեռքը լիզեց: Հորեղբայրս վեր թռավ ու վախեցած շուրջը նայեց:

— Սա ի՞նչ է,- հարցրեց նա ինձ:

— Մեքսիկացու շներից մեկն է,- ասացի ես: Շունը տխուր աչքերով նայեց հորեղբորս ու պոչը շարժեց:

— Ասա՝ թող հեռու գնա:

— Հեռու գնա,- խնդրեցի ես: Շունը վերադարձավ թափառախմբի մոտ: Հորեղբայրս նայում էր (ավելի ճիշտ կլինի ասել՝ ուսումնասիրում էր), թե շունն ինչպես վազեց-անցավ բակի մյուս կողմը: Երբ շունը պառկեց սայլի ստվերում, հորեղբայրս ասաց.

— Սովորական շուն է: Դրանցից հարյուրներով փողոցներում կան:

— Ճիշտ է,- ասացի ես;

— Մի պեննի էլ չարժե:

— Պեննիի կեսի կեսն էլ չարժի,- ասացի ես,- վրան երկու դոլար էլ տաս, չեմ վերցնի:

— Ինձ որ վրան երեք դոլար էլ տաս, չեմ վերցնի: Բանի պետք չի: Նապաստակ կամ դրա նման մի բան կարո՞ղ է բռնել:

— Երբեք:

— Գողերի կարող է վախեցնել:

— Երբեք,- ասացի ես: — Նա դուրս կգա ու կլիզի գողերի ձեռքերը:

— Ուրեմն՝ ի՞նչ օգուտ դրանից:

— Ոչ մի օգուտ:

— Չեմ հասկանում,- համառեց հորեղբայրս,- ինչո՞ւ են այդ անպետք շներից չորս հատ պահում:

— Մեքսիկացիներ են,- ասացի ես,- պարզ մեքսիկացի մարդիկ են:

— Ես լսել եմ, որ բոլոր մեքսիկացիները գողեր են:

— Նրանք վերցնում են այն ամենը, ինչ-որ հողում արմատներ չունի:

— Իմ տանը տասներեք սոված բերան կա, ինձ չհաշված: Երեսուն սենթը բակական չէ,- ասաց Ժուանը:

— Տասներեք բերա՞ն,- զարմացավ հորեղբայրս:

— Նա կենդանիներին էլ է հաշվում:

— Չեմ կարծում, թե նա որթատունկ էտել իմանա,- ասաց հորեղբայրս:

— Որթատունկ էտել գիտե՞ք,- հարցրի ես մեքսիկացուն:

— Ոչ սենյոր, ես զինվոր եմ:

— Ի՞նչ ասաց,- չհասկացավ հորեղբայրս:

— Նա զինվոր է,- ասացի ես,- քաջ զինվոր:

— Պատերազմն արդեն վերջացել է,- Ժուանին հայտնեց հորեղբայրս:

Ըստ երևույթին նրանք իրար չէին հասկանում, և բարձրահասակ մեքսիկացին բեռնասայլակից հանեց իր հին կոտորակի հրացանը ու նշան բռնեց ճիշտ այնպես, ինչպես զինվորներն են անում կրակելիս: Երբ հորեղբայրս տեսավ կոտորակի հրացանը, վատ զգաց իրեն: Նա կանգնեց իմ ետևում և, ձեռքը մեկնելով, խստորեն խոսեց մեքսիկացու հետ:

— Հեռացրու հրացանը,- ասաց նա: — Ես չեմ ուզում, որ ինչ-որ մեքսիկացի պատահաբար սպանի ինձ: Ես հավատում եմ քեզ:

Հետո, անհանգստացած ինձ դառնալով, ասաց.

— Թող հեռու տանի էդ անտեր հրացանը: Նա հիմա կսպանի ինձ՝ ցույց տալու համար, որ ինքն իսկապես զինվոր է:

— Չի սպանի,- ասացի ես:

— Հեյ, ասաց հորեղբայրս Ժուան Քաբրալին,- ես ոչ մեկի օգնության կարիքը չեմ զգում:

Մեքսիկացին քայլ արեց դեպի առաջ:

— Երեսուն սենթը, ինձ չհաշված, տասներեք հոգու կերակրելու համար բավական չէ,- պնդեց նա:

Հետո հրացանը մի կողմ դրեց, և հորեղբայրս հազիվ էր շունչը տեղը բերել, երբ նորից քիչ մնաց հավասարակշռությունը կորցնի. սայլի ծածկի տակից նրան էին նայում հինգ երիտասարդ մեքսիկացու դեմքեր:

— Այն ի՞նչ մարդիկ են,- խզված ձայնով հարցրեց հորեղբայրս:

— Երեխաներ են,- ասացի ես: — Երկու տղա, երեք աղջիկ:

— Ի՞նչ են ուզում երեխաները:

— Բակլա ու ալյուր,- ասացի ես,- ու մի քիչ էլ աղ: Ուզածները շատ բան չի:

— Ասա նրանց՝ թող հեռանան,- ասաց հորեղբայրս: — Նա որթնատունկ էտել չգիտի:

— Ամեն մարդ էլ կարող է սովորել:

— Նա կավերի իմ այգին:

— Եվ իր հետ կտանի այն ամենը, ինչը հողում արմատներ չունի,- ասացի ես:

— Ես ժամը տասը սենթ ավելի եմ վճարում, քան ուրիշները:

— Նա ասում է, որ երեսուն սենթը բավական չէ:

— Իսկ որքա՞նն է բավական,- հարցրեց հորեղբայրս:

— Սենյոր Քաբրալ,- դարձա ես մեքսիկացուն,- դուք ժամը երեսուն սենթով կաշխատե՞ք: Իմ հորեղբայրը օգնության կարիք բոլորովին չունի, բայց ձեզ անչափ հավանել է:

— Ընտանիքիս ու կենդանիներիս համար տուն կճարվի՞,- հարցրեց մեքսիկացին:

-Այո,- ասացի ես,- համեստ, բայց հարմարավետ մի տուն կա:

— Աշխատանքը շա՞տ է,- հարցրեց մեքսիկացին:

— Բոլորովին աննշան է,- ասացի ես

— Հաճելի՞ աշխատանք է:

— Անչափ հաճելի է,- ասացի ես,- և առողջության համար օգտակար:

Մեքսիկացին մի պահ լռեց, հետո ծանրաքայլ մոտեցավ մեզ: Չորս շները քայլում էին նրա ետևից, և նրա հինգ երեխաներն արդեն շրջապատում էին հորեղբորս: Ես զգում էի, որ նրանց մոտենալու հետ միասին հորեղբայրս ավելի ու ավելի էր նեղվում:

— Սենյոր,- այսպես դիմեց մեքսիկացին հորեղբորս,- ես կաշխատեմ ձեր այգում:

— Ինձ համար մեծ պատիվ է,- թոթովեց հորեղբայրս:

Նա լրիվ շփոթված էր: Հիմնականում դրա պատճառը շներն էին: Եվ իհարկե երեխաները՝ երկու տղա և երեք աղջիկ: Անկասկած, նաև մեքսիկացու փառահեղ պահվածքը: Եվ, իհարկե, ոչ մի դեպքում հրացանը չէր: Հորեղբայրս երբեք թույլ չէր տա, որ այս աշխարհում որևէ ուժ վախեցներ իրեն:

Ժամը երեքի կողմերը մեքսիկացիներն արդեն տեղավորվել էին իրենց փոքրիկ տնակում, և ես Ժուան Քաբրալին տարա մի որթատունկի մոտ, որպեսզի էտել սովորեցնեմ: Պաբլոն և Պանչոն, կաղ Ֆեդերիկոյի հետ միասին, եկան մեզ հետ:

Ես բացատրում էի նրան ամեն ճյուղը կտրելու նպատակը՝ նախ որթատունկի ձևը պահելու համար, որպեսզի ուժեղ լինի որթատունկը, որ մատղաշ ճյուղերը ձգվեն արևին և այլն: Հետո, երբ անցանք մյուս որթատունկին, ես, մկրատը հանձնելով Ժուանին, հարցրի, թե արդյոք չէր բարեհաճի մի որթատունկ էտել: Ժուանը շատ նրբանկատ գտնվեց և համաձայնեց: Նա աշխատում էր դանդաղ ու մտախոհ, իր երեխաներին ու զարմիկին բացատրելով ամեն ճյուղը կտրելու նպատակը, ինչպես ես էի իրեն բացատրել: Կաղ Ֆեդերիկոն, որ վաթսունին մոտ մի մարդ էր, ուղղակի ցնցված էր: Ես նրան առաջարկեցի գործը շարունակել մինչև մութն ընկնելը, և ինքս վերադարձա հորեղբորս մոտ, որ ֆորդի ղեկին նստած երազում էր:

— Գործերն ինչպե՞ս են,- հարցրեց նա:

— Հրաշալի,- ասացի ես:

Մենք քաղաք էինք գնում վաթսունվեց մղոն արագությամբ, կարծես թե հորեղբայրս ուզում էր փախչել ինչ-որ վախեցնող բանից: Ամբողջ ճանապարհին նա ձայն չհանեց: Միայն երբ Վենտուրա Ավենյու էինք մտնում Ֆեյն Գրաունդզի մոտ, ասաց.

— Այդ բոլոր չորս շները միասին վերցրած մի պեննի էլ չարժեն:

— Շները կապ չունեն,- ասացի ես,- ուղղակի մեքսիկացիները ուրիշ ձևով են աշխարհին նայում:

— Ինձ թվաց, որ շունն ինձ պիտի կծի,- ասաց հորեղբայրս:

— Ոչ,- ասացի,- նրա մտքով էլ չէր անցնում: Անգամ եթե ոտքով խփեիր: Նրա հոգին լի է սիրով: Նույնն էլ մեքսիկացիներն են: Նրանց գողությունը երբեք լուրջ բան չի դառնում:

— Երեխաները առողջ տեսք ունեին,- ասաց հորեղբայրս:

— Ավելի առողջ երբեք չեն լինում:

— Ի՞նչ են ուտում:

— Բակլա և մեքսիկական հաց,- ասացի ես: — Այն բաները, որ  քեզ համար անօգուտ են:

— Կարծում ես երբևէ որթատունկ էտել կսովորի՞:

— Անկասկած,- ասացի:

— Չեմ կարծում, թե տրակտորը թռցնի, հը՞:

— Չէ, ասացի,- տրակտորը չափից շատ ծանր է:

— Այդ այգու վրա ես անցյալ տարի ահագին դրամ կորցրի,- ասաց հորեղբայրս:

— Գիտեմ,- ասացի,- նախանցյալ տարի էլ նույն էր:

— Այդ այգին առնելուս օրից դրա վրա դրամ եմ կորցնում,- բողոքեց հորեղբայրս: — Ո՞ւմ է պետք խաղող, ո՞ւմ է պետք չամիչ:

— Միգուցե այս տարի կփոխվի՞:

— Կարծո՞ւմ ես:

— Ինձ թվում է՝ մեքսիկացին հաջողություն կբերի,- ասացի ես:

— Հետաքրքիր է,- ասաց հորեղբայրս,- ես էլ նույնն էի մտածում: Եթե նա տասներեք հոգու կերակրելու է այս ձմեռ, ուրեմն՝ այնքան էլ վատ տարի չի լինի:

— Անցյալ տարվանից ավելի շատ չես կորցնելու,- ասացի:

— ճապոնացիները վատը չեն,- ասաց հորեղբայրս: — Ուղղակի աշխարհին ուրիշ տեսակ են նայում, քան մեքսիկացիները:

— Ճապոնացիները երբեք չորս սովորական շուն չէին պահի,- ասացի:

— Նրանք կքշեին շներին:

— Եվ կքարկոծեին,- ասացի ես:

— Ինձ թվում է՝ այս տարին լավը կլինի:

Մենք այլևս ոչ մի բառ չխոսեցինք ճանապարհին: