1․ Հարաբերությունն արտահայտիր սովորական կոտորակի տեսքով, եթե հնարավոր է՝ կրճատիր։

ա) 8 ։ 32 = 8/32 = 1/4

բ) 15 : 50 = 15/50 = 3/10

գ) 2 : 40 = 2/40 = 1/20

դ) 100 : 25 = 100/25 = 4

2․ Յոթերորդ դասարանում կա 36 աշակերտ, որոնցից 9-ը տղա են, իսկ մնացածը՝ աղջիկ: Որքա՞ն է տղաների թվի հարաբերությունը աղջիկների թվին: 

Լուծում՝

1. 36 – 9 = 27

2. 9 : 27 = 1 : 3

3․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը․ 

500 • (m – m) + 7 = m – m = 0 => 500 • 0 + 7 = 7

4․ 1 վայրկյանը 1 րոպեի ո՞ր մասն է կազմում։

Լուծում՝

1 րոպե = 60 վրկ => 1 վրկ = 1/60

5․ Հաշվիր համեմատության անհայտ անդամը:

ա) 3/5 = 9/r

3r = 45 — r = 15

բ) 1/6 = a/42

6a = 42 — a = 7

գ) 8/x = 16/28

8 • 28 = 16x — 224 = 16x — x = 14

դ) b/9 = 1/3

3b = 9 — b = 3

6․ Արդյո՞ք 8/1 = 48/24 հավասարությունը կազմում է ճիշտ համեմատություն։

ա) Այո

բ) Ոչ

7․ Նշիր ճիշտ համեմատություն կազմած հավասարությունները

ա) 30 ։ 15 = 10 : 3

բ) 10 : 4 = 110 : 44

գ) 3 : 11 = 100 : 40

դ) 30 : 12 = 10 : 4

ե) 10 : 3 = 100 : 40

8․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

3/4 ։ 1/4 + 7/2 • 4 =  3/4 ÷ 1/4 = 3 7/2 • 4 = 14 => 3 + 14 = 17

9․ Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են ուղիղ համեմատական․

ա) Անցած ճանապարհը և արագությունը, եթե ժամանակը հաստատուն է։

բ) Եռանկյան կողմը և պարագիծը։

գ) Ուղղանկյունանիստի ծավալը և բարձրությունը, եթե հիմքի մակերեսը հաստատուն է։

դ) Մարդու տարիքը և հասակը։

10․ x և y մեծությունները հակադարձ համեմատական են։

(Լրացրու դատարկ վանդակը)

x	4	5	60
y	15	12	30

Գտիր y = k/xհավասարման մեջ համեմատականության գործակիցը։

k = 60

11․ Գտիր համեմատականության գործակիցը y = 17x հավասարման մեջ։

k = 17

12․ Մի քաղաքից մյուսը գնալիս մեքենայի արագությունն ու ծախսած ժամանակը ուղի՞ղ, թե՞ հակադարձ համեմատական են։ 

ա) Ուղիղ համեմատական են։

բ) Հակադարձ համեմատական են։

13․ Սովորական կոտորակը գրի’ր տոկոսի տեսքով

ա) 45/100 = 45 %

բ) 13/100 = 13 % 

գ) 2/10 = 20 %

դ) 50/50 = 100 %

ե) 15/25 = 60 %

14.  Ուղղանկյան պարագիծը 900 մ է։ Գտիր նրա պարագծի 20 %-ը։

Լուծում՝

1. 900 • 20% = 900 • 0.2 = 180 մ

Պատասխան՝ 180 մ։

15. Գտիր թիվը, եթե հայտնի է, որ նրա

ա) 20 %-ը հավասար է 100-ի

500

բ) 30 %-ը հավասար է 150-ի

500

գ) 110 %-ը հավասար է 440-ի

400

դ) 7 %-ը հավասար է 28-ի

400

16. Թվի ո՞ր մասն է կազմում 26 %-ը:

26 = 26/100 = 13/50

17. Հաշվիր 

ա) 5000-ի 10 %-ը

500

բ) 500-ի 25 %-ը

125

գ) 200-ի 100 %-ը

200

դ) 450-ի 30 %-ը

135

18. Քանի՞ սմ է 1 կմ-ը։

100000 սմ

19. Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է՝

ա) 5 սմ-ի — 5•5000 = 25000 սմ = 250 մ

բ) 15 սմ-ի — 750 մ

գ) 70 սմ-ի — 3500 մ = 3.5 կմ

20. Քարտեզի մասշտաբը 1 : 700․000 է: Տեղանքում երկու քաղաքների միջև հեռավորությունը 28 կմ է: Որոշիր այդ քաղաքների հեռավորությունը քարտեզի վրա:

Քարտեզում = 2,800,000 / 700,000 = 4 սմ

1. Ի՞նչ են առաջացնում բջիջները մարդու օրգանիզմում։
Բջիջները մարդու օրգանիզմում առաջացնում են հյուսվածքներ։

2. Ի՞նչ է օրգանը։
Օրգանը մարմնի այն մասն է, որն ունի որոշակի ձև, կառուցվածք և կատարում է որոշակի ֆունկցիա։

3. Ի՞նչ տեսակների են լինում օրգանները։
Օրգանները լինում են արտաքին և ներքին։

4. Ի՞նչ է կոչվում օրգան համակարգ։
Երկու և ավելի օրգանների միասնությունը, որոնք կատարում են ընդհանուր գործառույթ, կոչվում է օրգան համակարգ։

5. Քանի՞ օրգան համակարգ կա մարդու օրգանիզմում։
Մարդու օրգանիզմում կա 10 օրգան համակարգ։

1. Пишется «Ы»: После русскоязычных приставок, оканчивающихся на согласный (без-, в-, вз-, воз-, из-, н
2. ‘из-, от-, под-, пред-, раз-, роз-, с- и др.), кроме меж- и сверх-.
   • Примеры: искать — безысканный, играть — сыграть, итог — подытожить, июнь — предыюньский.
3. Пишется «И»:
   • После приставок на гласную: по-, про-, за-, на-, внутри-, между-: проиграть, поисковый, выиграть.
   • После приставок меж- и сверх-: межинститутский, сверхинтересный.
   • После иноязычных приставок (дез-, контр-, пост-, суб-, супер-, транс-, пан-): дезинфекция, контригра, суперигра, постимпрессионизм.
   • В сложных словах (первая часть — числительное): двухигольный, трехигровой.
   • В сложносокращенных словах: спортинвентарь. 

Исключения:

• Слово взимать (и все однокоренные: взимание, взиматься) — пишется «и», хотя приставка вз-.

И/Ы после «Ц» (для контекста):

• И пишется в корнях: цирк, цифра, цилиндр.
• Ы пишется в исключениях: цыган, цыпленок, на цыпочках, цыц, цыкать.
• Ы пишется в окончаниях и суффиксах: птицы, куцый.

Вставьте пропущенные буквы

Упражнение 1

Разыграть, сыскать, санинспекция, сверхизысканный, доискаться — подыскать, предыгровой — межыгровой, предынфарктный, заискриться — безыскровой, проинформировать — дезинформировать, безынвентарный, доисторический — предыстория, под_маться, подытожить,сверхыскусный — безыскусный, наименование — безымянный, заинтересоваться —без…нтересный, изысканный, безынициативный, суперинфляция, фининспектор, безыдейный, безызвестный.

Упражнение 2

Сыграть мелодию, подыскать актёров, сымитировать звук, подытожить сказанное, межинститутские соревнования, предыдущий месяц, подыграть на гитаре, разыграть друга, межиздательское соглашение, без…глый ёж, с…кономить на поездках, вышел в супер…гру, пред…юньское волнение, без…нициативный сотрудник, в ожидании сан…нспекции, без…мянный палец, смог от…граться, поступил в мед…нститут, вз…мать налоги, об…ск в квартире, начать с…знова, без…дейное кино, купить спец…нвентарь, ветви об…ндевели, без…гольное устройство, меж…гровой цикл, вз…скательный художник, международный роз…ск.

Упражнение 3

Безымянная речка, произвести дезинфекцию, взимать налоги, безынвентарный учёт, межигровой проект, трёхиглая колюшка, обындеветь на морозе, проверка санинспекции, подать контриск, изымать документы, межинститутские соревнования, безыскусный рассказ, предыстория конфликта, безыглое растение, взыскательный художник, трёхимпульсный регулятор, безысходная тоска, назначен охотинспектором, сэкономить средства, безыдейное выступление, трансиранский маршрут, постинсультное состояние, обыграть соперников, встреча с фининспектором, безыскусственный восторг, студенты мединститута, двухигольная швейная машина.

1. Թվարկե՛ք մարդու աչքի մասերը և նշե՛ք դրանց նշանակությունը:

Եղջերաթաղանթ` լույսը ներս է թողնում և բեկում է:

Ակնաբյուրեղ` փոխում է իր ձևը, որ տեսնենք թե՛ մոտ, թե՛ հեռու:

Ապակենման մարմին` լույսը անցկացնում է դեպի ցանցաթաղանթ:

Ցանցաթաղանթ` այստեղ առաջանում է պատկերը

Ծիածանաթաղանթ` կարգավորում է լույսի քանակը

Բիբ` անցք է, որով լույսը մտնում է աչք

Տեսողական նյարդ` ազդանշանը տանում է դեպի ուղեղ

2. Որքա՞ն է նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը:

25 սմ։

3. Ձեզ հայտնի ի՞նչ եղանակով է կարճատեսությունը ուղղվում:

Ցրող ոսպնյակներով, ակնոցով։

4. Ի՞նչ պետք է անել տեսողության արատները կանխելու համար:

Աչքերը հաճախ հանգստացնել։ Շատ չնայել հեռուստացույց կամ համակարգիչ։ Կարդալ լավ լույսի տակ։ Գիրքը պահել մոտ 25 սմ հեռավորության վրա։ Չկարդալ պառկած կամ մեքենայի մեջ։ Նստել ճիշտ դիրքով։

Օրինակ՝ ենթադրենք, թե պետք է ցանկապատել ուղղանկյունաձև հողամասը, որի պարագիծը 628,816 մ է։ Իհարկե, անհրաժեշտ շինանյութի քանակությունը հաշվարկելիս սանտիմետրերն ու միլիմետրերը հաշվի չեն առնվում։ Եվ այդ պատճառով տվյալ թիվը կլորացնում են՝ նրա վերջին երկու կարգերում գրված թվերը փոխարինելով 0‐ներով և համարելով, որ այն մոտավորապես հավասար է 628,8‐ի։ Դա գրի է առնվում այսպես. 628,816 ≈ 628,8

Այստեղ տրված թիվը փոխարինված է ավելի փոքրով. մոտավոր թիվը` 628,8-ը, 628,816-ից փոքր է (պակաս է) 0,016-ով։ Ասում են, որ այս  դեպքում կատարված է պակասորդով կլորացում մինչև տասնորդականների կարգը։ Մինչև տվյալ կարգը պակասորդով կլորացման ժամանակ բոլոր թվանշանները, որոնք թվի գրառման մեջ գրված են տվյալ կարգից աջ, փոխարինվում են 0-ներով։ Նույն 628,816 թիվը կարելի է կլորացնել նաև հավելուրդով՝ համարելով, որ 628,816 ≈ 628,9։ Այս դեպքում մոտավոր թիվը տրվածից մեծ է 0,084-ով։ Մինչև տվյալ կարգը հավելուրդով կլորացման ժամանակ բոլոր թվանշանները, որոնք թվի գրառման մեջ գրված են տվյալ կարգից աջ, փոխարինվում են 0-ներով, իսկ տվյալ կարգի թվին 1 է գումարվում։

ա) եթե թվի գրառման մեջ տվյալ կարգից աջ գրվածէ 0, 1, 2, 3, 4 թվանշաններից մեկը, ապա պետքէ կատարել պակասորդով կլորացում. բ) եթե թվի գրառման մեջ տվյալ կարգից աջ գրվածէ 5, 6, 7, 8, 9 թվանշաններից մեկը, ապա պետքէ կատարել հավելուրդով կլորացում։

Առաջադրանքներ

1. Թիվը պակասորդով կլորացրե՛ք մինչև տասնորդականները.
   ա) 0,9382 ≈ 0,9
    դ) 1,0625 ≈ 1
    է) 200,18 ≈ 200,1
    բ) 28,2897 ≈ 28,2
   ե) 80,0388 ≈ 80
    ը) 567,9111≈ 567,9
   գ) 100,5621 ≈ 100,5
    զ) 6,0999 ≈ 6
    թ) 0,0008 ≈ 0
2. . Թիվը հավելուրդով կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները.
    ա) 7,8932 ≈ 7,90
    դ) 0,9999 ≈ 1,00
   է) 2,3845 ≈ 2,38
    բ) 85,0639 ≈ 85,06
    ե) 65,6788 ≈ 65,68
   ը) 18,0936 ≈ 18,09
   գ) 0,1111≈ 0,11
    զ) 721,8957 ≈ 721,90
   թ) 55,6009 ≈ 55,60
3. Ասե՛ք, թե մինչև որ կարգն է կլորացված թիվը.
    ա) 93,6527 ≈ 93,65 Մինչև հարյուրերորդականը
   գ) 0,563891 ≈ 0,564 Մինչև հազարերորդականը
    ե) 0,7014 ≈ 1 Մինչև հազարերորդականները
   բ) 734,82 ≈ 735 Մինչև հարյուրերորդականը
    դ) 0,563891 ≈ 0,6 Մինչև տասնորդականը
   զ) 0,102 ≈ 0 Մինչև հազարերորդականը
4. . Գրե՛ք այն բոլոր թվանշանները, որոնք աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում կլորացումը ճիշտ կատարված կլինի.
   ա) 2,662 ≈ 2,66
    գ) 18,6 ≈ 18,56
    ե) 7,5 ≈ 7,57
    բ) 0,32 ≈ 0,3
    դ) 25,035 ≈ 25,04
    զ) 800,004 ≈ 800
5. Հաշվե՛ք և պատասխանը կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները.
    ա) 0,377 + 3,409 – 2,1006 ≈ 1,69
    գ) 4,5 + 0,3796 + 1,225, ≈ 6,10
   բ) 12,4589 – 6,27 + 1,395 ≈ 7,58
    դ) 0,1 – 0,01 – 0,001 ≈ 0,09
6. . Կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները և համեմատե՛ք թվերը.
    ա) 0,136 = 0,144
    դ) 12,129 = 12,131
    բ) 2,254 < 2,256
   ե) 7,9951 = 8,0049
    գ) 3,769154 = 3,767002
    զ) 0,009 > 0,001
7.  Ուղղանկյունանիստի երկարությունը, լայնությունը և բարձրությունը համապատասխանաբար 12,4 դմ, 5,08 դմ և 3,6 դմ են։ Գտե՛ք ուղղանկյունանիստի ծավալը և պատասխանը կլորացրե՛ք մինչև հարյուրերորդականները։
   12,4 × 5,08 = 62,992
   62,992 × 3,6 = 226,7712
   226,7712 ≈ 226,77
8. Գտե՛ք ամենափոքր հնգանիշ թվի և ամենամեծ եռանիշ թվի տարբերությունը։
   10,000 > 999
9. 50 թիվը նախ մեծացրել են 25 %-ով, ապա ստացված թիվը փոքրացրել են 20 %-ով։ Ինչպիսի՞ թիվ է ստացվել` 50-ից մե՞ծ, թե՞ փոքր։
   50 + 25% = 62,5
   50 × 1,25 = 62,5
   62,5 × 0,8 = 50
   62,5 − 20% = 50դ

2․ Complete the table

Positive (դրական)

• I/you/we/they have to go
• he/she/it has to go

Negative (բացասական)

• I/you/we/they do not have to go
• he/she/it does not have to go

Question (հարցական)

• Do I/you/we/they have to go?
• Does he/she/it have to go?

Short answer (կարճ պատասխան)

• Yes, I/you/we/they do.
• No, I/you/we/they do not.
• Yes, he/she/it does.
• No, he/she/it does not.
  
  

2․ Complete the sentences

1. If you want to work in the USA, you have to speak good English.
2. My sister has got a young baby, so she often has to get up during the night.
3. My friend gets good results, but he doesn’t have to work very hard.
4. Tomorrow is Sunday, so I don’t have to go to school. Great!
5. At our school we have to wear a uniform.
6. At my cousins’ school they don’t have to wear a uniform.
   
   
   5․ Vocabulary — Jobs
   Պետք է աշխատանքների անունները կապել նկարների հետ։
   engineer — d
   teacher — h
   nurse — f
   vet — j
   doctor — g
   flight attendant — a
   lawyer — i
   pilot — b
   dentist — e
   secretary — c
   
   6ա․ Speak — լրացնել երկխոսությունը
   Բառերի տուփը՝
   speak English
   be a pilot
   not sure
   get good school results
   leave school
   I’d like
   Maths and Physics
   have to do
   Լրացված երկխոսությունը՝
   Jenny: What do you want to be when you leave school?
   Mark: I want to be a pilot.
   Jenny: Really? What do you have to do for that?
   Mark: Well, you have to speak English and you have to be good at Maths and Physics. And you have to get good school results really well too. What about you? What do you want to do?
   Jenny: I’m not sure, but I think I’d like to be a vet.